Šta je filozofsko savetovanje, a šta filozofski „koučing“?

Filozofsko savetovanje (koje se naziva i individualnim etičkim konsaltingom) je dijaloški rad sa filozofskim praktičarem u cilju rešavanja bilo kog ličnog, profesionalnog ili organizacionog problema tako što će se problem moralno interpretirati i osmisliti

Ko su kandidati za filozofsko savetovanje ili koučing?

Kada je reč o preduzećima, svako srednje ili veliko preduzeće ima potrebu da propiše i reguliše odnose među zaposlenima, a najbolji, „najmekši“ i, istovremeno, najefikasniji način da se to učini je da se propiše etički pravilnik i da se zaposlenima pomogne

Filozofsko savetovanje i koučing su posebna disciplina

Filozofsko savetovanje nije psihoterapija. Ono se ne zasniva na dijagnozama, i nije namenjeno ljudima koji boluju od psiholoških poremećaja. Njegova svrha nije da se bavi našim reakcijama na probleme, da te reakcije definiše kao patologiju

 

Etički kod

SRPSKO UDRUŽENJE ZA FILOZOFSKU PRAKSU

ETIČKI PRAVILNIK[1]

Preambula

Filozofski praktičari uključuju filozofske savetnike za individualne klijente i za grupe klijenata, i filozofske konsultante za korporativne klijente. Oni mogu primenjivati bilo koju filozofsku metodologiju i tematski kontekst za pružanje svojih usluga, uključujući etičko savetovanje, jezičku analizu, hermeneutičku metodu, različite fenomenološke pristupe, egzistencijalističku intervenciju, dilema-trening, Sokratski dijalog, i niz drugih metoda. Različiti filozofski praktičari će primenjivati različite metode i teorijske orijentacije, ali će se njihov rad generalno sadržati sledeće aktivnosti: (1) analizu i preispitivanje klijentovih argumenata i opravdanja za različite stavove i, posebno, životne odluke, (2) razjašnjavanje, analizu i definisanje ključnih pojmova i termina koji utiču na klijntovu situaciju, (3) identifikovanje i ispitivanje prećutnih pretpostavki i logičkih posledica klijentovih stavova i odluka, (4) rasvetljavanje konflikata i nedoslednosti u stavovima, (5) upoznavanje klijenta sa tradicionalnim filozofskim teorijama i njihovim značajem za konkretna pitanja sa kojima se klijent suočava, i (6) sve ostale aktivnosti u vezi sa navedenim koje su istorijski poznate kao filozofske delatnosti.

Iako je nekoliko drugih profesija usmerenih na pomaganje klijentima u svoj rad uključilo neke od pomenutih tradicionalno filozofskih aktivnosti, posebno kada je reč o terapeutskim profesijama, njih ne treba mešati sa privatnom praksom filozofije, koju definišu kompetentne filozofske aktivnosti, za koje su filozofski praktičari jedinstveno obrazovani i obučeni.

 Prvi deo: Fundamentalni kodeksi

  1. Filozofski praktičar će u svim situacijama, pre svega, nastojati da ne prouzrokuje nikakvu štetu klijentu.
  2. Filozofski praktičari će svoje usluga pružati sa ciljem da klijent od njih ima koristi.
  3. Filozofski praktičar će klijenta uputiti na odgovarujuću alternativnu pomoć ukoliko proceni da su klijentovi problemi po svom poreklu nisu primarno filozofski, niti da se mogu rešavati različitim filozofskim dijaloškim metodama.
  4. Filozofski praktičar će poštovati dostojanstvo i autonomiju svojih klijenata, potpunu poverljivost u razgovoru sa njima, i čuvaće njihovu anonimnost za treća lica u okvirima dopuštenim zakonom.
  5. Filozofski praktičari će sprovoditi konsultacije i razmatranja sa klijentima na način koji čuva dobru reputaciju profesije i štiti njen integritet. Oni će se uzdržati od bilo kakvog ponašanja, oblika prakse ili konflikta interesa koji bi mogli ugroziti reputaciju profesije.
  6. Osim postupanja u skladu sa potrebama svojih klijenata, filozofski praktičari će nastojati da doprinesu širem interesu zajednice i društva u kome deluju.

Drugi deo: Standardi profesionalne etike (Zasnovani na standardima Američkog društva za filozofiju, savetovanje i psihoterapiju)

1. U pružanju profesionalnih usluga, filozofski praktičar će održavati potpuno poštovanje za dobrobit, integritet, dostojanstvo i autonomiju klijenata.

2. Filozofski praktičari bi trebalo da omoguće maksimalno učešće klijenta u filozofskom razmatranju tokom konsultacija. Oni treba da izbegavaju diktiranje „pravilnih” odgovora na klijentova pitanja i dileme. Umesto toga, oni će aktivno ohrabriti klijentovo sopstveno refleksivno razmišljanje i racionalno zaključivanje. U slučajevima kada klijent traži pomoć sa ciljem rešavanja konkretnog problema, kao što je neko moralno pitanje ili druga praktična dilema, filozofski praktičari mogu, tokom filozofskog ispitivanja relevantne situacije, sugerisati neki mogući pravac delovanja. Međutim, oni će u svakom slučaju jasno staviti klijentu do znanja da konačna odluka o pravcu delovanja zavisi isključivo od klijenta.

3. Filozofski praktičari treba da budu osetljivi za alternativne „poglede na svet” i filozofske perspektive, uključujući i one koji proističu iz kulturnih ili rodnih razlika u raznolikoj populaciji klijenata. 4. Filozofski praktičari neće biti uključeni u bilo kakvu vrstu diskriminatorske aktivnosti. Iako filozofski praktičar nije dužan da prihvati kao klijente sve one koji traže njegove usluge, odbijanje da se pruže usluge može se zasnivati samo na mišljenju filozofskog praktičara da iz različitih razloga nije u stanju da pruži takve usluge, ili na nekom drugom relevantnom praktičnom razlogu. 5. Filozofski praktičari će nastojati da izbegnu stvaranje zavisnosti kod klijenata od samog konsultativnog procesa. Oni će nastojati, kad god je to moguće, da klijente upute u filozofske metode i teorije na takav način da klijenti mogu nastaviti da primenjuju te metode i teorije bez pomoći profesionalnog filozofa. 6. Filozofski praktičar treba da izbegne zakazivanje nepotrebnih sastanaka ili konsultacija sa klijentom. Usluge filozofskog praktičara treba da prestanu onda kada su ciljevi zbog kojih su usluge počele da se pružaju postignuti, ili kada je verovatno da konsultacije ne bi dovele do dodatnih koristi u rešavanju klijentovih problema. 7. Filozofski praktičar neće manipulisati niti prinuđivati klijenta, niti će biti uključen u bilo kakvu vrstu prevare ili obmane. 8. Filozofski praktičar treba da se razumno precizno izjasni o svojim kvalifikacijama i stečenom znanju. On neće stvarati pogrešnu predstavu kod klijenta o svojim kvalifikacijama, niti će se predstavljati kao savetnik u oblasti mentalnog zdravlja, psiholog, ili autoritet u bilo kojoj oblasti za koju nije formalno kvalifikovan ili u kojoj ne poseduje odgovarajuće znanje i iskustvo. 9. Filozofski praktičar neće primenjivati tehnike i metode koji nisu povezani sa filozofskim obrazovanjem (kao što su hipnoza ili druge psihijatrijske ili psihološke intervencije), osim ako za primenu takvih tehnika i metoda nije posebno kvalifikovan. 10. Na prvom sastanku sa klijentom, ili pre toga, filozofski praktičar treba da pruži klijentu jasne, precizne, poštene i potpune informacije o prirodu usluga koje je kvalifikovan da pruža, i neće se upuštati u nepotkrepljene tvrdnje o korisnosti ili efikasnosti tih usluga. 11. Kada klijentov problem ili razlog za traženje filozofskih usluga ne spada u domen kvalifikacije ili oblasti kompetentnosti filozofskog praktičara, on će klijenta uputiti na odgovrajućeg stručnjaka. 12. Na svim ključnim tačkama u procesu pružanja filozofskih usluga, filozofski praktičar će nastojati da održi slobodno datu i dobro informisanu saglasnost klijenta. 13. Filozofski praktičar će obavestiti klijenta o cenama svojih usluga pre početka pružanja tih usluga. 14. Filozofski praktičar će štititi klijentovo pravo na privatnost tako što će sve informacije koje dobije od klijenta tretirati kao poverljive, osim u slučajevima kada suprotno nalaže zakon ili kada je opravdano da bi se sprečila neposredna, ozbiljna šteta za klijenta ili za druga lica. U svim takvim izuzetnim slučajevima, moguće je otkriti informacije samo odgovarajućim licima ili vlastima, i nikada više informacija nego što zahteva zakon ili je minimalno neophodno. Filozofski praktičar će obavestiti klijenta o ovim ograničenjima poverljivosti nakon otpočinjanja pružanja usluga. 15. Ukoliko filozofski praktičar dobije poverljive informacije koje upućuju na to da je klijent nosilac zarazne, smrtonosne bolesti, opravdano je da otkrije (minimalno neophodne) informacije konkretnom trećem licu koje se, usled svog odnosa sa klijentom, suočava sa visokim rizikom da se bude zaraženo tom bolešću. Filozofski praktičar će, međutim, prethodno proveriti da li su klijent ili neko drugi tu informaciju već preneli relevantnom licu ili nameravaju da to učine u neposrednoj budućnosti. Pre nego što otkrije informaciju, filozofski praktičar treba da obavesti klijenta o svojoj nameri da informaciju otkrije. Prilikom otkrivanja takve informacije, filozofski praktičar će delovati obzirno u odnosu na dobrobit, integritet, dostojanstvo  i autonomiju klijenta i trećeg lica. 16. Filozofski savetnik će obezbediti i tretirati kao poverljive sve zapise i dokumente do kojih je došao ili koji su nastali u toku pružanja usluga. Takvi dokumenti, ili njihov sadržaj, ne smeju se deliti sa drugim stručnjacima bez slobodno date i dobro informisane saglasnosti klijenta. 17. Za svrhe istraživanja, obuke ili objavljivanja stručnih radova, filozofski praktičar može koristiti podatke dobijene tokom savetovanja ili konsultativnog procesa, pod uslovom da izbriše sve reference koje mogu identifikovati klijente, ili da su identiteti klijenata izmišljeni, sa ciljem da se obezbedi privatnost i poverljivost klijenata. Pre nego što počne pružanje usluga, filozofski praktičar će obavestiti klijenta o takvoj mogućoj upotrebi podataka dobijenih tokom savetovanja ili konsultacija. 18. Filozofski praktičari treba da izbegavaju stupanje u seksualnu intimnost sa klijentima ili bilo koju drugu vrstu dvostrukog odnosa, koji može kompromitovati integritet profesionalnog odnosa u kome se filozofski praktičar nalazi sa klijentom. 19. Filozofski praktičari ne treba da koriste svoju pripadnost univerzitetima, fakultetima ili drugih institucijama ili organizacijama kao sredstva za regrutovanje klijenata za svoju privatnu praksu. Istovremeno, međutim, oni mogu koristiti takvu svoju pripadnost da bi dokumentovali odgovarajuće obrazovanje i obučenost. 20. Filozofski praktičar treba da poseduje moralne osobine karaktera koji su povezani sa filozofskom vokacijom (na primer, otvorenost uma, poštenje, racionalnost, doslednost, fer postupanje i nepristrasnost). 21. Filozofski praktičari treba da budu dobro informisani o aktuelnim propisima, pravnim presedanima, društvenim pitanjima itd. koji su relevantni za njihovu praksu i koji mogu uticati na kvalitet njihovih usluga. Slično tome, oni koji pružaju usluge kao konsultanti u specijalizovanim oblastima, poput medicinske etike, treba da budu informisani o promenama u zakonima o zdravstvu i zdravstvenoj politici koje mogu uticati na kvalitet usluga koje pružaju. 22. Uvažavajući ovaj Etički kodeks, filozofski praktičar treba da poštuje postojeće lokalne, državne ili pokrajinske propise koji su relevantni za privatnu filozofsku praksu. On treba da deluje sa ciljem da obezbedi promenu zakona i propisa kada oni sprečavaju ili ometaju etički ispravnu filozofsku praksu. 23. Filozofski praktičari će nastojati da unapređuju uzajamno razumevanje, saradnju i poštovanje između filozofije i drugih profesija koje su usmerene na pomaganje klijentima, kao što su nastavne, profesije u vezi sa mentalnim zdravljem, socijalnim radom, medicinom i psihologijom. 24. Filozofski praktičari će doprinositi napredovanju privatne prakse filozofije tako što će unapređivati javno razumevanje njene prirode i vrednosti kroz aktivnosti kao što su istraživanje, objavljivanje, nastava i predavanje, kao i kompetentna, etički ispravna filozofska praksa.


[1] Ovaj Etički kodeks zasnovan je na kodeksu Američke asocijacije filozofskih praktičara (American Association of Philosophical Practitioners — APPA), http://www.appa.edu/code.htm.